Sözlük

Makalelerde geçen terimlerin kısa açıklamaları.

Açık bilet: Gecikme ya da iptalde yolcunun isteğine göre verilen, ayrıca iade ya da değişiklikte kesinti yerine istenebilen, 90 gün geçerli ve belirlenen tren hatlarında kullanılabilen bilet (Satış Kuralları, 3.3). Kurum sayfasına göre 180 gün, açık biletin değil nakit iade kuponunun süresidir.
Apostil: Yabancı bir ülkede verilen belgenin başka bir ülkede geçerli sayılması için yapılan onay işlemi; yurt dışı engelli kartı için Bakanlık kartına dönüştürmeden önce istenir.
Bakanlık sorgusu: Terminalin engelli kartı bilgisini Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kaydından sorgulaması (grupta bu anlamda kullanılıyor).
Bebek: Tarifede 25 aydan gün almamış yolcu; ayrı bilet düzenlenmez, ücret alınmaz.
Bilgi Teknolojileri Dairesi: Düzelmeyen donanım sorunlarında grupta anılan birim.
CİMER: Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi; yolcu şikâyetlerinin iletilebileceği resmî kanallardan biri olarak anılıyor. Kurum sayfası yalnızca “kanunen kurulmuş üst şikâyet kanalları”ndan söz eder; CİMER'in adı geçmez.
Çevrimdışı satış: Cihazın sunucuya bağlı olmadığı durumda yapılan satış. Rapor bu işlemleri göstermeyebilir; “Bilet sat”a yalnızca bir kez basılır.
Çocuk: Tarifede 2–6 yaş arası, “7 yaşından (73 aydan) gün almamış” yolcu. Ayrı yer istemezse ücretsizdir; ayrı yer isterse çocuk tarifesinden bilet düzenlenir. Kurum sayfasına göre çocuk indirimi %50'dir ve 7–12 yaş arası çocuklar için uygulanır.
ÇÖZGER: Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi; çocuklarda engellilik düzeyi bu değerlendirmeyle belirlenir (ör. “Çok ileri düzeyde ÖGV”, “Belirgin ÖGV”, “ÖKGV”).
Çözüm Merkezi: Yolcuların talep, şikâyet, bilgi, teşekkür ve önerilerini ilettiği resmî başvuru kanalı (kurumsal internet sitesi ve mobil uygulama menüleri, WhatsApp hattı, e-posta, Engelsiz İletişim Merkezi, fiziki formlar); başvuruya en geç 15 iş gününde yanıt verilir, bilet satış, iade ve değişiklik işlemi yapılamaz. Kurum içi duyuruda Çözüm Merkezi gösteriliyor; sahada kondüktör için kayıt yolu tanımlı değil. Kondüktör arızayı YTP WhatsApp grubuna yazar ya da iş yeri amirine bildirir (Rehber editörü, 08.10.2026; bkz. Arızayı nereye bildireceğim?).
El terminali: Kondüktörün bilet okuttuğu ve sattığı taşınabilir cihaz.
Engelsiz Yaşam: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın dijital engelli kartı uygulaması olarak grupta anılıyor; yönetmelikte geçmiyor.
Evcil hayvan tarifesi: Trende taşınabilen küçük evcil hayvan için, yolcunun kendi biletli koltuğunun yan koltuğu seçilerek alınan ayrı bilet; tam bilet ücretinin %15 indirimlisidir (Evcil Hayvan Taşımaları sayfası).
Fark / ek ücret: Biletsiz ya da eksik biletli yolcudan alınabilen tutar. Kurum sayfasına göre mazeretsiz biletsiz yolcudan tek yön tam standart bilet ücretinin tren üzerinde %300'ü, trende ödenmezse istasyonda %400'ü alınır; indirime esas kurum kimliği gösterilemezse indirim geçersiz sayılır ve aradaki fark tahsil edilir.
Genel toplam: Hesap kapatmadaki toplam tutar; raporla fark çıktığında esas alınan değer.
Gün sonu: POS'ta İş Yeri Menüsü'nden alınan ve “RED 01” hatasının çözümünde ilk adım olarak anılan işlem.
Hasılatçı: Hesap ve gelir kayıtlarıyla ilgili işlerde kondüktörün başvurduğu görevli.
Hesap kapatma: Kondüktörün hesabını (işlem toplamını) kapattığı işlem. Hesap aynı anda yalnızca bir cihazda açık olabilir.
İlave vagon: Trene sonradan eklenen vagon; yolcusu “inen-binen” listesinde vagonun eklendiği istasyonda ya da sonrasında aranır. Yer açtırmak gerekiyorsa iş yerindeki nöbetçi yolcu şefliğine ya da amire bildirilir.
İnen-binen listesi: Seferde istasyon bazında inen ve binen yolcuları gösteren liste; kesintiden önce alınması önerilir.
İş Yeri Menüsü: POS cihazındaki menü; slip yazdırma ve gün sonu bu menüden yapılır. Menü şifresini birimden öğren.
Kara liste: Ücretsiz seyahat hakkını kötüye kullanan yolcunun kaydı. Kurum sayfasına göre kara liste işlemi uygulanan yolcu indirimli tarifelerden yararlanamaz ve yalnızca TAM tarife ile seyahat edebilir; sahada terminalin satış yapmadığı bildiriliyor. Ücretsiz seyahat hakkının 180 gün kısıtlanması usulsüz kullanım hâlinde uygulanır (Satış Kuralları, 6). Kara listeye alma, Yolcu Servis Müdürlüğünün önerisiyle Yolcu Dairesi Başkanlığı tarafından yapılır; listeden çıkarma da Yolcu Dairesi Başkanlığındadır (saha bilgisi; Rehber editörü, 08.10.2026).
Karekod (QR): Ödemenin ya da bilet kontrolünün QR kodla yapılması. QR ile ödeme şu an alınmıyor; QR kod bilet kontrolünde kullanılabilir.
Kayıp Eşya Bürosu: Bir hafta içinde teslim alınmayan bulunmuş eşyanın gönderildiği, Yolcu Hizmetleri Müdürlüklerinde kurulan büro (I-3 Kayıp Eşya Tamimi, 22.12.2017).
Kimlik okutma: Engelli yolcunun hakkının kimliğinin okutulmasıyla belirlenmesi; grupta 1 Ekim sonrası yalnızca bu uygulamaya geçileceği söyleniyor.
Kombine (bağlantılı) bilet: TCDD'nin bağlantılı (aktarmalı) olarak düzenlediği bilet ya da biletler (tren + tren, tren + otobüs). İlk trenin gecikmesi bağlantıyı kaçırtırsa yolcu sonraki trende yer, kesintisiz iade ya da 90 gün geçerli açık bilet isteyebilir.
Lite: Telefonda çalışan sistem; yalnızca Android telefonda çalışır, Lite'tan satış Eylül sonunda kapatıldı (grup).
Mükerrer bilet: Aynı yolcu ve aynı sefer için yanlışlıkla iki kez kesilen bilet.
Paket (engelli paketi): Terminalde engelli yolcunun hakkına bağlı kayıt; “paket kullanılamaz” çıkarsa yolcu paket yüklemesi için gişeye yönlendirilir.
Parametre yükle: POS'ta “RED 01” hatasında çalıştırılan, cihaz ayarlarını güncelleyen işlem.
PNR: Rezervasyon (bilet) kaydını tanımlayan numara. Ekran görüntülerinde ve bildirimlerde görünmemelidir.
POS: Kartlı ödeme cihazı. Slip yazdırır; gün sonu ve parametre yükleme buradan yapılır.
Provizyon: Kartlı ödemenin onay numarası; slipte yazar ve “POS ödemesi aldım – bilet oluştur” adımında girilir.
Refakatçi: Kartında refakat hakkı yazan engelli yolcuyla birlikte seyahat eden, en çok bir kişi; ücretsizdir ve ayrıca belge istenmez.
Rol: Kondüktörün terminaldeki görev yetkisi; süresi dolarsa yönetici uzatır.
Slip: POS'un yazdırdığı ödeme belgesi; provizyon numarası üzerinde yazar.
Tama iblağ: Grupta ücret farkı ve süresi dolmuş kart bağlamında geçen terim. Kurum sayfaları terimi tanımlamaz; 101 numaralı Genel Emir bilet kontrol noktasındaki görevler arasında “fark, tama iblağ, bagaj işlemleri”ni sayar (m.5/(1)(t)). Kurum sayfalarına göre indirime esas kurum kimliği gösterilemezse indirim geçersiz sayılır ve aradaki fark tahsil edilir.
Tehir: Trenin gecikmesi. Kurum sayfasına göre tehirli trenlere ait bilet değişiklik işlemleri yalnızca gişelerden, geciken trenlere ait biletlerin iadesi yalnızca gar ve istasyon satış ofislerinden yapılır.
Turuncu Masa: YHT garlarında tren biniş ve inişlerinde fiziksel destek ihtiyacı olan engelli, özel durumlu ya da hareket kabiliyeti kısıtlı yolculara yardım veren nokta; şahsen ya da yardım talep formuyla başvurulur (Yardım sayfası, Turuncu Masa).
Tutanak: Hijyen ya da taşkınlık gibi olaylarda tutulan yazılı kayıt; iş yerine teslim edilir (saha bilgisi).
Vekâlet bölgesi: Kondüktörün vekâleten görev yaptığı bölge; yetki hatasında bu bölgenin amirine başvurulur.
Yaş sayımı: “gün almış / almamış”: Tarifenin yaş sayımı: “N yaşından gün almış” yolcu N. yaş yılına girmiş, “gün almamış” yolcu girmemiştir. Kanun ise “N yaş ve üzeri” der; ikisi iki ayrı sayım biçimidir. Terminal 65 yaş indirimini 780. ayda (65. doğum günü) verir; tarifedeki “65 yaşından gün almış” ifadesi 768. ayı düşündürebilir (saha bilgisi; Rehber editörü, 08.10.2026).
YTP: Yolcu Taşıma Platformu: kurum duyurusuna göre internet sitesi ve mobil uygulamalar, bilet satış gişeleri, çağrı merkezi operasyonel ekranları ve anlık sefer sorgulama sistemleri bu altyapıya bağlıdır. Grupta destek grubunun adında geçiyor.